تبلیغات
jonoobi.mihanblog.com - وی‍ژگیهای كلامی در بوشهر-بخش اول

    علامت جمع :

در گویش شمالی علامت جمع كه " ما " می باشد ال " al" مورد استفاده است .
كتابهاكه میشود كتابل ketabal
خودكار خودكارل udkaral
درختها درختال deraytal

تمام واوها به ای " I" تبدیل می شود .
بود بید bid
دود دید did
تنور تنیر tenir

در لهجه بوشهری هنگام صحبت كردن واژه های را معمولاًَ خلاصه می كنند و برای خلاصه شدن كلام همیشه چند حرف آن افتاده و مختصر می شود .
من چه می دانم مچم mocem

در گویش جنوبی " ن " های آخر كلمات ادا نمیشود . مثلاًَ به نان " نو " می گویند .
نان نو nu
زمین زمی zami
در گویش جنوبی همچنین جلو افعال یك " ها " اضافه می شود .
بكن هاكن hakon
بده هاده hade .

 

ویژگی های دستوری :

یكی از مشخصه گویشهای جنوبی تلفظ فنتحه ها به ضمه است كه معمولا"روی شتاسه های افعال قراردارد.
رفتم رفتُم rafto
دارم دارُُم rom da
دیدم دیدُُم didom
همچنین در اسامی نیز اكثراً فتحه به كسره تبدیل می شود
مُرد مِرد merd
امین اِمین emin
عباس عِباس ebas
برای ساختن فعل جعلی بعد از بن مضارع شناسه esi بكار میرود كه بازمانده ist زبان پهلوی ساسانی است .
خندید خندس xandes
ترسید ترسس tarses
كه در زبان پهلوی خندِست ( xandist) و ترسِست (tarsist) بوده است .

صرف افعال در گویش شمالی مانند فارسی نو است ولی در گویش جنوبی یعنی دشتیانی فرق دارد و ضمایر بجای شناسه در ابتدا فعل قرار می گیرد .

صرف فعل شنیدن در گویش دشتیانی :

من شنیدم ام اسد um sed
توشنیدی اُت اشد ut esed
اوشنید اُس شنید us sened
ما شنیدیم ُمم شنید mom sened
شما شنیدید شما شنی soma seni
آنها شنیدند اونا شنی owna seni

حرف " ب " كه در آخر كلمات چند حرفی فارسی بهد از " الف " بیاید و ساكن باشد در گویش بوشهری بدل به " واو " می شود .

خواب خو xow
آفتاب افتو aftow
دوشاب دیشو disow
كلمات دو حرفی كه حرف آخر آنها " ب " می باشد به " واو " تبدیل می شود .
شب شو sow
آب او ow
درروستای بخش شمالی استان بوشهر واژه هایی كه با " خ " آغاز می شود، تبدیل به " ح " می گردد.
خانه حونه حیمه eyme

واژه هایی كه به h صامت ( كسره )ختم می شود a" اَ "تلفظ می شود .
نامه نا َمه nama
خانه خاَنه xuna

تلفظ a در آخر واژه ها به جای h صامت در اصل پسوند ag فارسی میانه بوده كه g افتاده و a هنوز تلفظ می شود . بعنوان مثال :

خانه را خانگ xana می گفته اند.
علامت مبالغه
علامت مبالغه افزودن " او " " u" به آخر واژه می باشد . مانند:
زشت زشتو
سفید سفیدو

تلفظ حرف " ق " مانند عربی و یا تلفظ ق در زبان فارسی باستان از ناحیه حلق یا نرم كامی است و به نظر می رسد كه حرف " ق " را " خ " تلفظ می كنند . در منطقه تنگستان حرف " ق " " ك " تلفظ می شود .
قلب كلب kalb
قند كند kand
-
بجای فعل ربطی یا اسنادی حرف " ن " ساكن می

گـــویـــش

 

گویش استان بوشهر در تمام مناطق فارسی محلی است كه دارای بن مایه لری می باشد . برای مرزبندی انواع گویش منطقه را از لحاظ جغرافیایی به دو بخش تقسیم شمالی و جنوبی تقسیم می كنیم كه هر قسمت ویژگی خاص خود را داراست . و دارای تفاوتی اندك می باشد . زبان های عربی نیز در جاهایی مانند بندر عسلویه ، كنگان ، جزیره شیف ، و جزیره شیف ، و جزیره شمالی و جنوبی بندر ریگ رایج است .
 
در همه گویشها واژه های فارسی باستان ، اوستایی و پهلوی دیده می شود كه بازمانده صرف زبان پهلوی هنوز هم در گویش دشتی (دشتیانی ) رایج است . این موضوع نوید تكامل زبان از فارسی قدیم به فارسی نو در منطقه می باشد . حكایت از قدمت و دیرینگی منطقه می كند .

بعلت ارتباط  بندری بوشهر با كشورهای عربی و نیزتسلط انگلیسیها هلندیها در منطقه پاره ای واژه های بیگانه دیده می شود كه هنوز هم مورد استعمال است . گویش شمالی استان شامل گویش شهرستان دشتستان ، گناوه و دیلم می باشد .

گویش جنوبی شامل گویش شهرستانهای تنگستان ، دشتی ، گنكان و دیر می باشد . خود شهر بوشهر هم اكنون فارسی صحبت می كنند ولی گویش آنها همسو با گویش تنگستان بوده است . گویش شمالی نیز تنوع در عین خود دارد . در شهرستان دشتستان شناسه می در جلو افعال بكار می رود و این واژه ی می در شهرستان گناوه و دیلم تبدیل به ای می شود .

میكنم ایكنمekonom می كرد ekerd لهجه دشتیانی از قدیمی ترین لهجه های استان بوشهراست كه بوضوح صرف و نحو دستورزبان پهلوی ساسانی هنوز استعمال می شود.

ویژگی های دستوری :

یكی از مشخصه گویشهای جنوبی تلفظ فنتحه ها به ضمه است كه معمولا"روی شتاسه های افعال قراردارد.
رفتم رفتُم rafto
دارم دارُُم rom da
دیدم دیدُُم didom
همچنین در اسامی نیز اكثراً فتحه به كسره تبدیل می شود
مُرد مِرد merd
امین اِمین emin
عباس عِباس ebas
برای ساختن فعل جعلی بعد از بن مضارع شناسه esi بكار میرود كه بازمانده ist زبان پهلوی ساسانی است .
خندید خندس xandes
ترسید ترسس tarses
كه در زبان پهلوی خندِست ( xandist) و ترسِست (tarsist) بوده است .

صرف افعال در گویش شمالی مانند فارسی نو است ولی در گویش جنوبی یعنی دشتیانی فرق دارد و ضمایر بجای شناسه در ابتدا فعل قرار می گیرد .



تاریخ : جمعه 8 فروردین 1393 | 09:38 ق.ظ | نویسنده : محمد رضا پولادی | نظرات
.: Weblog Themes By VatanSkin :.
آرشیو مطالب